پتاسیم و نقش آن در بدن

پتاسیم یکی از مهم ترین مواد معدنی بدن و یک عنصر شیمیایی خون است که برای کارکرد درست سلول های عصبی لازم است و به تنظیم تعادل مایعات، انقباضات عضلات و سیگنالهای عصبی کمک می کند. همپنین برای عملکرد طبیعی سلول های بدن از جمله سلول های ماهیچه ای قلب بسیار مهم است. پتاسیم عنصر کلیدی در انقباض ماهیچه‌ها (شامل قلب) می‌باشد. غلظت پتاسیم نقش مهمی در عملکرد سیگنال الکتریکی لایه ضخیم میانی قلب، معروف به میوکارد بازی می کند. برای اینکه عضله قلب به درستی عمل کند، پتاسیم باید در حد نرمال باشد. پتاسیم در درجۀ اول در استخوان‌ها و ماهیچه‌های اسکلتی یافت می‌شود و به‌ همراه سدیم در حفظ جریان طبیعی میان سلول‌ها و مایعات بدن (هومئوستاز) نقش دارد.

کلیه، اولین اندام تنظیم کننده تعادل پتاسیم در بدن به شمار می‌رود، چرا که ۸۰ درصد پتاسیم، به طور روزانه توسط کلیه‌ها و از طریق ادرار از بدن دفع می‌شود. عوامل شیمیایی و هورمونی نیز به تنظیم تعادل داخلی پتاسیم کمک می‌کنند.

در حالت ایده آل، سطح پتاسیم خون باید بین  ۳٫۷ تا ۵٫۲  میلی‌اکی والان / لیتر باشد. در مورد کودکان، سطح نرمال بین ۳٫۴ تا ۴٫۷ میلی‌اکی والان بر لیتر است. این محدوده ممکن است از یک فرد به فرد دیگر متفاوت باشد. اختلال در عملکرد این فرآیندهای طبیعی می‌تواند منجر به هایپرکالمی گردد. هیپرکالمی شرایط حاصل از بالا بودن غیرطبیعی غلظت پتاسیم خون است.

 

علل بروز هایپرکالمی :

  • نارسایی حاد کلیوی
  • بیماری‌های مزمن کلیوی
  • بیماری آدیسون (نارسایی غده‌ی فوق کلیه)
  • مصرف مداوم الکل و مواد مخدر که سبب رابدومیولیز می‌گردد، به همراه تجزیه‌ی فیبرهای ماهیچه‌ای می‌تواند منجر به آزاد شدن پتاسیم در خون شود.
  • مهارکننده‌های آنزیم تبدیل‌کننده‌ی آنژیوتانسین
  • مسدودکننده‌های گیرنده‌ی آنژیوتانسین II
  • استفاده‌ی بیش از حد از مواد غذایی دارای پتاسیم بالا مثل موز
  • دیابت نوع اول
  • تروما
  • سوختگی
  • عمل جراحی
  • همولیز (تجزیه سلول های قرمز خون)
  • زوال عظیم سلول های تومور

 

منبع:

  1. مراقبت های پرستاری ویژه در بخش های CCU و ICU و دیالیز، نوشته معصومه ذاکری مقدم-منصوره علی اصغرپور ، انتشارات اندیشه رفیع،۱۳۸۱
  2. Barnard, M.S.,Saunders, S. J., L., and Barnard, C. N. Hypokalemian during extracorporeal circulation 1:240, 1966