در نمونهگیری خون شریانی و وریدی، جلوگیری از انعقاد برای دستیابی به نتایج دقیق آزمایشگاهی، بهویژه در آزمایشهای بلادگاز اهمیت اساسی دارد. هپارین به طور گسترده به عنوان ضدانعقاد استفاده میشود. زیرا با فعالسازی آنتیترومبین III، ترومبین و فاکتور Xa را مهار کرده و از تشکیل فیبرین و لخته جلوگیری میکند. با این حال، نوع هپارین و نحوه استفاده از آن میتواند بهطور مستقیم بر دقت نتایج آنالیز گازهای خونی شریانی اثر بگذارد.
هپارین ممکن است به صورت مایع یا به شکل پوشش خشک (لیوفیلیزه) داخل سرنگ به کار رود. هپارین مایع باعث ایجاد پدیده «رقیقشدگی» میشود. رقیقشدگی به این معناست که مقدار واقعی آنالیتها ثابت میماند، اما با افزایش حجم نمونه، غلظت اندازهگیریشده کاهش مییابد. برای مثال، اگر مقدار واقعی پتاسیم ۴٫۰ میلیمول بر لیتر باشد و حدود ۵ تا ۱۰ درصد حجم اضافی از هپارین مایع وارد نمونه شود، مقدار گزارششده ممکن است به ۳٫۶ تا ۳٫۸ میلیمول بر لیتر برسد. این خطا میتواند بر پتاسیم، کلسیم یونیزه، سدیم، pCO₂ و لاکتات اثر بگذارد و در تفسیر نتایج بلادگاز شریانی مشکل ایجاد کند. این اثر کاملاً فیزیکی است و ناشی از افزایش حجم میباشد، نه واکنش شیمیایی.
علاوه بر رقیقشدگی، هپارین به دلیل بار منفی قوی خود میتواند یونهای مثبت، بهویژه کلسیم یونیزه (Ca²⁺)، را متصل کند. در صورت استفاده بیش از حد از هپارین غیرمتعادل، مقدار کلسیم آزاد کاهش یافته و نتیجه به طور کاذب پایین گزارش میشود. همچنین هپارین سدیمی میتواند باعث افزایش کاذب سدیم شود و هپارین آمونیومی در اندازهگیری آمونیاک تداخل ایجاد میکند؛ موضوعی که در دستگاههای آنالیز گازهای خونی اهمیت بالینی دارد.
برای کاهش این خطاها، هپارین «الکترولیتمتعادل» طراحی شده است. در این نوع، هپارین خشک همراه با مقادیر کنترلشدهای از الکترولیتها در داخل سرنگ قرار میگیرد و بخشی از محلهای اتصال کلسیم از پیش اشباع میشود تا تعادل یونی حفظ گردد. به همین دلیل، سرنگهای حاوی هپارین لیتیومی خشک و الکترولیتمتعادل به عنوان استاندارد نمونهگیری بلادگاز شریانی شناخته میشوند و بخشهای درمانی باید برای خرید آنها اقدام کنند. اصل کلی روشن است: هرچه نسبت هپارین به خون بیشتر باشد، احتمال خطای تحلیلی نیز افزایش مییابد؛ بنابراین انتخاب نوع مناسب هپارین و پر کردن صحیح سرنگ برای دستیابی به نتایج دقیق گازهای خونی شریانی ضروری است.
بلادگاز آنالایزر تکنومدیکا پرفروشترین دستگاه بلادگاز حال حاضر ایران نیز قابلیت اندازهگیری پارامترهای الکترولیت را در پرینت نمونهی بلادگاز دارا میباشد.